Bezdech senny – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Czy każde chrapanie oznacza bezdech?

Nie każda osoba, która chrapie, ma bezdech senny. Chrapanie powstaje na skutek drgania rozluźnionych tkanek gardła podczas przepływu powietrza. Może występować bez powtarzających się zatrzymań oddechu.

Nie należy go jednak lekceważyć, jeśli jest bardzo głośne, nieregularne i przerywane okresami ciszy. Wskazaniem do konsultacji jest również chrapanie połączone z dusznością w nocy, porannymi bólami głowy, nadmierną sennością albo obserwowanymi przerwami w oddychaniu.

Co zwiększa ryzyko wystąpienia bezdechu?

Jednym z najważniejszych czynników ryzyka jest otyłość. Nadmierna masa ciała sprzyja odkładaniu się tkanki w okolicy szyi i może powodować większy nacisk na drogi oddechowe.

Znaczenie mają również:

• duży obwód szyi;
• budowa twarzoczaszki;
• nieprawidłowości w obrębie nosa i gardła;
• skrzywiona przegroda nosowa;
• powiększone migdałki;
• wiek;
• spożywanie alkoholu przed snem;
• stosowanie niektórych leków uspokajających;
• palenie tytoniu;
• rodzinne występowanie zaburzeń oddychania podczas snu.

Skrzywiona przegroda lub niedrożność nosa nie muszą być jedyną przyczyną choroby, ale mogą utrudniać oddychanie oraz korzystanie z aparatu CPAP.

Dlaczego bezdech senny trzeba leczyć?

Nieleczony bezdech senny nie oznacza jedynie zmęczenia po nieprzespanej nocy. Powtarzające się niedotlenienia, wzrost aktywności układu współczulnego i fragmentacja snu obciążają układ krążenia oraz metabolizm.

OBS wiąże się między innymi z większym ryzykiem występowania takich problemów jak:

• nadciśnienie tętnicze;
• zaburzenia rytmu serca;
• choroba wieńcowa;
• udar mózgu;
• zaburzenia gospodarki glukozowej i cukrzyca;
• pogorszenie koncentracji i sprawności psychofizycznej.

Samo rozpoznanie bezdechu nie oznacza, że u pacjenta na pewno wystąpi zawał lub udar. Ryzyko zależy od nasilenia choroby, wieku, masy ciała i innych schorzeń. Nie należy jednak odkładać diagnostyki, zwłaszcza gdy występuje nadciśnienie tętnicze trudne do kontrolowania, zaburzenia rytmu serca albo przebyte incydenty sercowo-naczyniowe. (

Jak wygląda diagnostyka bezdechu sennego?

Podstawą diagnostyki jest wywiad medyczny. Lekarz pyta o chrapanie, obserwowane przerwy w oddychaniu, senność, poranne bóle głowy, choroby współistniejące oraz styl życia. Może również ocenić masę ciała, obwód szyi i budowę górnych dróg oddechowych.

Najbardziej rozbudowanym badaniem jest polisomnografia. Pełne badanie polisomnograficzne przeprowadza się najczęściej w pracowni snu. Rejestruje ono m.in. oddychanie, przepływ powietrza, ruchy klatki piersiowej i brzucha, tętno, poziom tlenu we krwi, pozycję ciała oraz aktywność mózgu.

W określonych przypadkach możliwa jest poligrafia wykonywana w warunkach domowych. Domowy rejestrator analizuje mniej parametrów niż polisomnografia, dlatego rodzaj badania powinien zostać dopasowany przez lekarza do sytuacji klinicznej. Polisomnografia pozostaje referencyjną metodą w diagnostyce OBS, natomiast uproszczone badania domowe mogą być użyteczne u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.

Jak leczyć bezdech senny?

Leczenie bezdechu zależy od jego rodzaju, nasilenia i przyczyny. Nie każdy przypadek wymaga identycznego postępowania.

Redukcja masy ciała i zmiana stylu życia

U osób z nadwagą zmniejszenie masy ciała może ograniczyć nasilenie obturacyjnego bezdechu sennego. Pomocne może być również unikanie alkoholu przed snem, zaprzestanie palenia i regularna aktywność fizyczna. U części osób znaczenie ma terapia pozycyjna, czyli ograniczenie spania na plecach.

Zmiany stylu życia nie powinny zastępować zaleconego leczenia przy umiarkowanym lub ciężkim OBS, ale mogą stanowić jego istotne uzupełnienie.

Aparat CPAP

Jedną z podstawowych metod leczenia jest terapia dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych. Aparat CPAP dostarcza powietrze przez przewód i maskę, utrzymując drożność gardła podczas snu. Urządzenie nie podaje dodatkowego tlenu, o ile nie zostało połączone z osobnym źródłem tlenu na wyraźne zalecenie lekarza.

Po prawidłowym dobraniu maski i ciśnienia CPAP może ograniczać liczbę epizodów bezdechu, poprawić jakość snu i zmniejszyć senność w ciągu dnia. Istnieją również aparaty Auto CPAP, które regulują ciśnienie w ustalonym zakresie, oraz urządzenia dwupoziomowe BiPAP. Wybór powinien wynikać z badania snu, tolerancji leczenia i zaleceń specjalisty.